
Necə olub
Gəncənin tarixi bir minillikdən çoxdur — bu, çiçəklənmə və dağıntıların, ticarət və poeziyanın, mərdlik və dirçəlişin salnaməsidir.
Gəncə orta əsr Azərbaycanının əsas şəhərlərindən biri idi. Onun taleyi bütün bölgənin tarixi ilə — ərəb dövründən Gəncə xanlığına qədər sıx bağlıdır.
Tarix
Orta əsrlərdə Gəncə böyük şəhər və bölgənin paytaxtlarından biri idi. 1139-cu ildə onu güclü zəlzələ dağıtdı; sonralar şəhər hücumlar yaşadı və yerini dəfələrlə dəyişdi.
I Şah Abbas dövründə şəhər yenidən tikildi. Yeni planın mərkəzində memar Şeyx Bəhaəddinin ucaltdığı Cümə məscidi dayanırdı — bu gün də köhnə Gəncənin ürəyi.

Tarix
XVIII əsrdə Gəncə Gəncə xanlığının mərkəzinə çevrildi. Onun son hökmdarı Cavad xan 1804-cü ilin yanvarında rus qoşunlarının hücumu zamanı şəhəri müdafiə edərək qəhrəmancasına həlak oldu.
Cümə məscidinin yanındakı türbəsi yaddaş yerinə və mətanət simvoluna çevrildi. Cavad xanın adını bu gün də şəhərin küçə və meydanları daşıyır.

Tarixin mərhələləri
Orta əsr Azərbaycanının əsas şəhərlərindən biri.
Şəhərin taleyini dəyişən güclü zəlzələ.
Şəhərin Cümə məscidi ətrafında bərpası.
1804-cü ildə şəhər uğrunda həlak olan son xan.
Erkən tarixin tarixləri və təfərrüatları mənbələrdə fərqlənir; burada ən geniş yayılmış məlumatlar verilib.